Dušan Ičević
Crna Gora: Nacionalno jedinstvo i država građana
Na putu za Evropsku Uniju saznaje se da je potrebno da se prihvataju i evropski standardi. Vrhunac je najnoviji stav predstavnika Evropske Unije, komesarke za proširenje EU, da se proglasi Nacionalno jedinstvo. (Kos: Crna Gora nikad bliže EU, sada je potrebno nacionalno jedinstvo, Pobjeda, 16. 12. 2025) Nadodaje se ambassador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler sa stavom da je potreban nacionalni kosensus. (Satler: Važna poruka jedinstva iz Skupštine, proces integracije u EU nije moguć bez nacionalnog konsenzus, Radio Titograd, Titogradske vijesti,,18.12.2025, 08:21h)
U političkom diskursu odmah je prihvaćeno, i ponavlja se.
Uobičajilo se da se i u državi građana naglašavaju svakovrsni nacionalni interesi, nacionalna kultura, nacionalni sportovi, nacionalni nivo, ređaju stvari od nacionalnog značaja... “Nacionalni interes je da se izabere sudija Ustavng suda.”
Evropljani žive u nacionalnim državama i normalno je da koriste nacionalna načela. Domaći Evropejci vjerovatno nijesu čitali sociološko tumačenje svojstava nacije. Politički sveznalice na najvišim državnim funkcijama mogu dobiti uputstva od svojih plaćenih savjetnika, ako su, i koliko su, oni upućeni u kategoijalno poimanje integral nacije..
Prenebregavaju ili ne haju da je Crna Gora višenacionalna zajednica, u kojoj se pripadnici bore za svoje posebne interese. U svakoj može da se stvara, u odbrani svojih prava i interesa, i politička volja za zajedničke potrebe, Zbirno mogu da se saglase, ali nije jednonacionalno. U iskušenju je višenacionalno jedinstvo. Naslijeđeni su i iz ranijeg sistema Crne Gore kao republike brojne nacionalizovane kulturne utanove i udruženja. Otuda su sada pobrkani pojmovi nacije i države, da državno, ranije republičko, ima posebna svojstva i prava.
Nacionalno jedinstvo pojmovno i zbiljno pripada nacionalnoj državi.
Možda iskustvo zajedničke države može da podsjeti na iskušenja nacionalnoga jedinstva. U knjizi Nacionalna država: u prekoru, pripremljena za štampu (Podgorica 1994., dopunjena Podgorica/Beograd 2022.) zapisao sam: “Pod izgledom političkoga pluralizma nastao je nacionalno-partijski monolitizam. Ranija jednopartijska država zamijenjena je višepartijskom nacionalnom drzavom. Sve je NACIONALIZOVANO: ekonomija, tržište, valuta, partije, elita, ideologija, vojska…NACIOKRATIJA je zamijenila DEMOKRATIJU u nastajanju. Apsolut nacije proizveo je AUTIZAM. Svuda su viđeni i nađeni neprijatelji, koji hoće da unište “moj nedužni narod”. Nacionalni imperijumi “ognjem i mačem” nastoje da objedine sve teritorije koje nastanjuju pripadnici “moje nacije”. Etničkim čišćenjem se uspostavlja homogena nacionalna država. Totalitet nacije omogućio je totalitarne režime, koji su nesmetano vladali. Monolit nacije dovršen je u monopolu vlasti nacionalnih vođa potpuno podržanih od poslušnih nacionalnih elita.”
U striktnoj primjeni nacionalne države primjer je Republika Srbija u kojoj po najavi najnovijeg Popisa stanovništva živi preko dva miliona “poreklom iz Crne Gore”, dok se od 246 hiljada Crnogoraca svelo na oko 36 hiljada; sada po procjnama na oko 22 hiljade. Milom ili nevidljivom silom, prilikma za lagodniji život i Crnogorci izgleda više vole da budu “Srbi poreklom iz Crne Gore”. Otuda je valjda i zahzjev da se uvede dvojno državljansto, da pouzdani Srbi povećaju birače.
Sve bivše republike Jugoslavije su postale nacionalne države. Jedino je Crna Gora država građana. Bosna i Hercegovina je država tri entiteta, tri konstitutivna naroda: Federacije i Republike Srpske.
Sada se i u Crnoj Gori pokušava da umetne jedan konstititivni narod. Ako je po brojnosti, koje Srbi nastoje da srpski jezik bude službeni naporedo sa crnogorskim jezikom, onda je crnogorski narod/nacija podoban za zvanično crnogorsku Crnu Goru u kojoj su svi narodi ravnopravni...
Naizgled bi moglo da se iz zajedničke federativne Jugoslavije vrati Bratstvo i jedinstvo koje je oznčavano kao parola, ili da se zamijeni Pomirenjem koje bivši “frontovci” hoće da se izjednače boric za slobodu i antifašisti, i sluge okupatora, domaći izdajnici, sada pro-fašisti.
Svakako je razložno da se potreba za saglasnost svih, konkretno parlamentarne većine i opozicije, ostvaruje dogovorima, kosensusom a ne preglasavanjem, kakva je navika u skupštinskom odlučivanju..
Usmjereno je Ustavom:
Crna Gora je građanska, demokratska, ekološka i država socijalne pravde, zasnovana na vladavini prava.(član 1 )
Nosilac
suverenosti je građanin koji ima crnogorsko državljanstvo.
Građanin vlast ostvaruje neposredno i preko slobodno izabranih predstavnika.
Ne
može se uspostaviti niti priznati vlast koja ne proističe iz slobodno izražene
volje građana na demokratskim izborima, u skladu sa zakonom.(član2)
Teritorija Crne Gore je jedinstvena i neotuđiva.(član
Ponoviću što sam zaželio prije posljednjeg Popisa satnovništva:
“Nova je istorijska prilika da se ujedine svi koji se zalažu za savremenu Crnu Goru u najboljim vrijednostima demokratskoga društva, za članstvo u Evropskoj Uniji. Masovnu podršku može dobiti i uspjeti da sve slobodarske demokratske građanske snage, pojedinci, partije, pokreti budu složni.
Crna Gora slobodna građanska demokratska višenacionalna, viševjerska, višekulturna... zajednica. Crna Gora svih koji u njoj žive i koji se trude da bude svestrano razvijeno evropsko društvo.
Da se prekine nestajanje, konačno, Crne Gore u „Srpskome svetu“ i bude, ne samo u himni, nego – svakodnevno: Vječna Crna Gora!”
Država građana je svakako temeljnija pravna država sa vladavinom prava od nacionalne države ili nacionalno-teritorijalno izdijeljene države u kojoj svako vlada po svome.
0 Komentara