Društvo

Sajberbezbjednost strateški prioritet za kompanije

Okt 15, 2026 0 Komentara

(15 riječi)

Sajberbezbjednost postaje pitanje opstanka i konkurentnosti kompanija, a ne samo tehnički segment poslovanja, poručeno je sa događaja „Digitalno sigurni, poslovno otporni – Od svijesti do otpornosti“, koji je Privredna komora Crne Gore (PKCG) organizovala 15. oktobra.

Događaj je organizovan u okviru projekta CSupMNE, kofinansiranog kroz program Erasmus+, povodom Evropskog mjeseca sajberbezbjednosti. Bio je to prilika da se ukaže na značaj razvoja digitalnih kompetencija, unapređenja bezbjednosnih kapaciteta i povezivanja privrede, institucija i akademske zajednice u odgovoru na sve složenije sajberprijetnje.

Sekretarka Odbora udruženja informacionih i komunikacionih tehnologija PKCG Nada Rakočević istakla je da sajberbezbjednost nije samo tehničko pitanje, već važan preduslov kontinuiteta poslovanja, zaštite podataka i povjerenja klijenata.

Naglasila je da je neophodno pravovremeno prepoznavati rizike i kontinuirano razvijati znanja i kapacitete za adekvatan odgovor na sajberprijetnje, posebno imajući u vidu ograničene resurse malih i srednjih preduzeća.

„Sajberbezbjednost više nije samo tehničko pitanje, već pitanje kontinuiteta poslovanja, zaštite podataka, povjerenja klijenata i konkurentnosti kompanija. Zato je važno da o bezbjednosti ne razmišljamo tek kada se incident dogodi, već da na vrijeme razvijamo znanja i kapacitete koji će nam omogućiti da rizike prepoznamo i na njih adekvatno odgovorimo“, poručila je Rakočević.

Ukazala je i na značaj projekata CSupMNE i MontEDIH, koji kroz saradnju privrede, institucija i akademske zajednice doprinose razvoju digitalnih kompetencija i unapređenju kapaciteta za bezbjednije poslovanje.

Državna sekretarka u Ministarstvu prosvjete, nauke i inovacija Tatjana Ćalasan naglasila je značaj međuresorne saradnje i povezivanja obrazovnog sistema, institucija i privrede u jačanju digitalne bezbjednosti. Posebno je istakla potrebu razvijanja svijesti o sajberprijetnjama među mladima, kroz obrazovne aktivnosti i projekte koji podstiču bezbjedno korišćenje digitalnih tehnologija.

„Važno je da kroz ovakve projekte razvijamo svijest o digitalnoj bezbjednosti, posebno kod mladih, ali i da kontinuirano unapređujemo znanja i kompetencije zaposlenih u institucijama. Saradnja obrazovnog sistema, institucija i privrede ključna je za stvaranje sigurnijeg digitalnog okruženja“, poručila je Ćalasan.

U nastavku događaja predstavljeni su ključni rezultati i praktični doprinosi projekta CSupMNE, uz poseban osvrt na ulogu visokog obrazovanja i međusektorske saradnje u razvoju kompetencija iz oblasti sajberbezbjednosti.

Prof. dr Ivana Ognjanović sa Univerziteta Donja Gorica (UDG) istakla je da iskustva stečena kroz evropske programe saradnje otvaraju mogućnosti za unapređenje obrazovnih programa i snažnije povezivanje univerziteta sa privredom i drugim relevantnim sektorima. Naglasila je da je sajberbezbjednost prepoznata kao oblast od posebnog značaja, imajući u vidu sve veću primjenu digitalnih sistema u nastavnom procesu i funkcionisanju univerziteta.

„Evropski projekti su nas naučili koliko je važno pažljivo birati partnere, razmjenjivati iskustva i dobre prakse i prilagođavati ih našem okruženju. Kroz projekat CSupMNE želimo da napravimo korak dalje u povezivanju univerziteta sa privredom i drugim sektorima, kako bismo zajednički unaprijedili znanja i kapacitete u oblasti sajberbezbjednosti“, istakla je Ognjanović.

Projekat CSupMNE realizuje se kroz partnerstvo crnogorskih univerziteta, Privredne komore Crne Gore, nadležnih institucija i međunarodnih partnera, s ciljem razmjene iskustava, primjene dobrih evropskih praksi i unapređenja kompetencija u oblasti sajberbezbjednosti. Njegov značaj ogleda se u povezivanju obrazovanja sa potrebama tržišta rada, kao i stvaranju uslova za dugoročnu saradnju akademske zajednice, institucija i privrede.

Sajberotpornost zahtijeva znanje, odgovornost i kontinuirano ulaganje

Događaj je nastavljen panelom „Sajberotpornost u praksi“, tokom kojeg su razmatrani konkretni izazovi u zaštiti poslovnih sistema, odgovornost organizacija, značaj preventivnog djelovanja i edukacije zaposlenih, kao i potreba za snažnijom saradnjom u izgradnji sigurnijeg i otpornijeg digitalnog okruženja.

Jelena Terzić sa Univerziteta Crne Gore istakla je da upravljanje bezbjednošću univerzitetske mreže, koja opslužuje oko 20.000 korisnika na geografski dislociranim lokacijama, zahtijeva sveobuhvatan pristup zaštiti. Prateći potrebe tržišta rada, Univerzitet Crne Gore uveo je novi master program Informaciona bezbjednost, ali odlazak stručnjaka zbog nekonkurentnih zarada predstavlja ozbiljan izazov i dodatno otežava zadovoljavanje potreba poslodavaca.

Dejan Tomović iz Asocijacije menadžera bezbjednosti upozorio je da sajberbezbjednost više nije isključivo oblast IT sektora, već preduslov opstanka kompanija na tržištu.

Iako se u Crnoj Gori, posebno nakon sajbernapada, više ulaže u zaštitu, kompanije se i dalje nedovoljno ozbiljno odnose prema ovom pitanju. Ulaganje u bezbjednost možda ne donosi neposredan profit, ali štiti poslovanje od gubitaka i doprinosi dugoročnoj stabilnosti.

Tomović je posebno ukazao na značaj evropskih propisa, uključujući direktive NIS2 i DORA, koje uređuju upravljanje rizicima, bezbjednost lanca snabdijevanja i prijavljivanje incidenata.

Mladen Bukilić iz kompanije Čikom ocijenio je da je Crna Gora napredovala u razvoju regulatornog okvira, čime su obaveze kompanija postale konkretnije, uz mogućnost izricanja visokih kazni za nepoštovanje propisa.

Ipak, kao ključni preduslov efikasne zaštite izdvojio je posvećenost menadžmenta, koji mora razumjeti rizike i značaj kontinuiranog nadzora informacionih sistema. Posebno je upozorio na opasnost od zloupotrebe privilegovanih naloga, naročito naloga domenskih administratora, čije kompromitovanje može ugroziti čitavu organizaciju.

Uroš Mirković iz kompanije Trony naglasio je da sama nabavka sajberbezbjednosnih tehnologija ne garantuje bezbjednost. Ključni su rano otkrivanje prijetnji, jasno definisana odgovornost, sposobnost brzog oporavka i razumijevanje rizika.

Prema njegovim riječima, Crna Gora treba više da ulaže u ljude, procese i razvoj znanja, a tek potom u izbor tehnologije. Istakao je i potrebu za boljim povezivanjem privrede i državnog sektora, kao i aktivnijom saradnjom obrazovnih institucija i kompanija, kako bi se stručnjaci osposobljavali u skladu sa praktičnim potrebama tržišta.

Digitalna rješenja za održivije i bezbjednije gradove

U završnom dijelu programa održana je sesija „Pametniji gradovi, bezbjedniji sistemi: ADCCAM2ZERO“, tokom koje je Ivana Ognjanović sa UDG-a predstavila mogućnosti primjene pametnih i bezbjednih digitalnih rješenja u razvoju održive urbane mobilnosti.

Ukazala je na značaj povezivanja digitalnih inovacija, bezbjednosti i održivog razvoja gradova, uz primjenu rješenja koja mogu doprinijeti efikasnijem i sigurnijem urbanom okruženju.

Poruke sa događaja ukazale su na to da sajberbezbjednost mora postati sastavni dio poslovne strategije, uz kontinuirano ulaganje u znanje, ljude i procese. U vremenu sve složenijih digitalnih prijetnji, otpornost kompanija zavisi ne samo od tehnologije koju koriste, već i od njihove spremnosti da rizike prepoznaju, pravovremeno reaguju i kontinuirano unapređuju bezbjednosne kapacitete.