Nakon rekorda u 2025, kripto ulazi u novu eru
Godina 2025. donijela je kripto tržištu istorijske prekretnice, ali i izražene oscilacije. Ukupna tržišna kapitalizacija prvi put je premašila 4 biliona dolara, dok je Bitcoin (BTC) dostigao novi istorijski maksimum, što potvrđuje nastavak institucionalnog usvajanja, regulatorni napredak, naročito u oblasti stabilnih kovanica, i širenje regulisanih investicionih proizvoda. Istovremeno, pojačana makroekonomska neizvjesnost, uzrokovana monetarnom politikom, trgovinskim tenzijama i geopolitičkim rizicima, snažno je uticala na ponašanje tržišta, dovodeći do naglih cjenovnih promjena i čestih „risk-off“ faza. Tokom godine, ukupna vrijednost tržišta kretala se u rasponu od oko 2,4 do 4,2 biliona dolara, što predstavlja intragodišnju volatilnost od približno 76%. Uprkos strukturnom napretku u pristupu tržištu i infrastrukturi, kriptotržište je 2025. završilo sa padom od oko 7,9%, naglašavajući da su cijene sve više oblikovane makroekonomskim uslovima i tradicionalnim finansijskim ciklusima, a ne isključivo kripto-usvajanjem.
Sa makro aspekta, 2025. je bila obilježena „maglom podataka“ i visokom volatilnošću, dok su tržišta pokušavala da protumače signale nove američke administracije, šok izazvan uvođenjem carina tokom tzv. „Dana oslobođenja“, kao i privremeno gašenje dijela državne administracije SAD-a. Iako su spekulacije oko vještačke inteligencije i fiskalni paket OBBBA u drugoj polovini godine pogurali Bitcoin ka novim rekordima, kraj 2025. donio je razdvajanje kripta od oporavljajućih tradicionalnih tržišta, prije svega zbog regulatornih kašnjenja. Ipak, izgledi za 2026. ukazuju na jasan „reset rizika“, zasnovan na „trijadi politika“: sinhronizovanom globalnom monetarnom popuštanju, snažnim fiskalnim stimulansima kroz gotovinske i poreske povrate, te talasu deregulacije. Ovaj zaokret mogao bi zamijeniti maloprodajnu spekulaciju stabilnim institucionalnim prilivima, uz dodatni impuls potencijalnog formiranja strateške američke rezerve Bitcoina.
Bitcoin
Bitcoin je u 2025. pokazao zanimljiv raskorak između strukturne snage tržišta i aktivnosti na osnovnom sloju mreže. Iako je dostizao nove istorijske maksimume, godinu je završio blago niže, zaostajući za zlatom i većinom glavnih berzanskih indeksa. Ipak, zadržao je tržišnu kapitalizaciju od oko 1,8 biliona dolara i dominaciju od 58–60%. Koncentracija kapitala u BTC-u dodatno je porasla: američki spot ETF-ovi zabilježili su neto prilive veće od 21 milijarde dolara, dok su korporativna ulaganja premašila 1,1 milion BTC-a, odnosno oko 5,5% ukupne ponude. Sigurnost mreže je ojačala, sa hash rate-om iznad 1 ZH/s i rastom težine rudarenja od oko 36% na godišnjem nivou. Nasuprot tome, aktivnost na osnovnom sloju je oslabila – broj aktivnih adresa opao je oko 16%, a transakcioni obimi ostali su ispod vrhunaca prethodnih ciklusa. Sve to potvrđuje da se likvidnost, formiranje cijene i potražnja za Bitcoinom sve više odvijaju kroz vanlančane finansijske kanale, učvršćujući njegovu ulogu makrofinansijskog sredstva.
Layer 1 mreže, Ethereum i Solana
Kada je riječ o Layer 1 mrežama, 2025. je pokazala da sama aktivnost nije pouzdan pokazatelj ekonomske relevantnosti. Mnoge mreže nijesu uspjele da pretvore korišćenje u održive prihode ili dugoročne performanse tokena, dok se tržište konsolidovalo oko manjeg broja vodećih ekosistema. Ethereum je zadržao dominaciju po broju developera, DeFi likvidnosti i ukupnoj vrijednosti, ali su kompresija naknada i migracija ka rollup rješenjima uticale na slabije performanse ETH-a u odnosu na BTC. Suprotno tome, Solana je zadržala visok obim transakcija i aktivnih korisnika, značajno proširila ponudu stabilnih kovanica, generisala relevantne prihode protokola i obezbijedila odobrenje za američki spot ETF. BNB Chain je iskoristio snažnu maloprodajnu bazu i tržišne narative, što je rezultiralo visokim on-chain aktivnostima, snažnim tokovima stabilnih kovanica i razvojem realnih imovinskih rješenja (RWA), čineći BNB najuspješnijim velikim kripto-assetom u 2025.
Ethereumov Layer 2 ekosistem činio je više od 90% svih Ethereum transakcija tokom godine, zahvaljujući tehničkim unapređenjima koja su smanjila troškove dostupnosti podataka. Ipak, stvarni efekti skaliranja bili su neravnomjerni: aktivnost i prihodi koncentrisali su se na mali broj rješenja poput Base-a i Arbitrum-a, dok su mnogi drugi zabilježili pad nakon prestanka podsticaja. ZK rollup rješenja su napredovala, ali su i dalje znatno zaostajala po obimu zaključane vrijednosti i prihodima.
U DeFi sektoru, 2025. je obilježila dalji prelazak ka „strukturnoj institucionalizaciji“. Ukupna zaključana vrijednost stabilizovala se na oko 124,4 milijarde dolara, uz snažan pomak ka stabilnim kovanicama i prihodonosnim sredstvima. Posebno se izdvojio rast tokenizovane realne imovine, čija je vrijednost dostigla 17 milijardi dolara i premašila decentralizovane berze. Istovremeno, američki GENIUS Act donio je regulatornu jasnoću stabilnim kovanicama, čija je tržišna kapitalizacija premašila 307 milijardi dolara, dok su prihodi DeFi protokola porasli na 16,2 milijarde dolara.
Stabilne kovanice
Stabilne kovanice su u 2025. definitivno ušle u mejnstrim. Tržišna kapitalizacija porasla je gotovo 50%, a dnevni obimi transakcija dostigli su prosječnih 3,54 biliona dolara, značajno nadmašujući tradicionalne platne sisteme. Pojava novih velikih projekata dodatno je ojačala konkurenciju i praktičnu primjenu u plaćanjima i finansijskim uslugama.
Na potrošačkom nivou, fokus se pomjerio sa izgradnje infrastrukture na realne primjene. Fintech i neobank platforme, kako iz Web2 tako i iz Web3 svijeta, sve više integrišu blockchain u osnovne finansijske usluge, dok se regulatorni okviri širom svijeta – od SAD-a i Evrope, do Hong Konga i Singapura – postepeno usklađuju i sazrijevaju.
Ulaskom u 2026. godinu, očekuje se značajan napredak u oblastima kao što su makroekonomski uticaji na Bitcoin, institucionalno usvajanje, regulativa i politika, stabilne kovanice, tokenizacija, decentralizovano trgovanje i tržišta predviđanja. Sve ove teme zajedno ukazuju na to da kripto ulazi u novu fazu – manje vođenu spekulacijom, a više strukturom, likvidnošću i institucionalnim povjerenjem.
0 Komentara