Povodom izjave Dejana Šoškića o „SRPSTVU“ PETROVIĆA
Profesore šta ti bi
Predstavnici pobjedničke „Studentske liste“ (SL) na izborima u Srbiji počeli su da iznose svoje stavove o Crnoj Gori i Crnogorcima, i, kao što se realno očekivalo, sa već poznatim narativom iz vremena vladavine Aleksandra Vučića, Tomislava Nikolića, Borisa Tadića, Vojislava Koštunice i Slobodana Miloševića.Ništa novo, ništa bolje, iako su „studenske“ izjave tek nagovještaj kontinuiteta srpske politike u odnosu na našu državu i naš nacionalni identitet.
Ako se, pak, po jutru dan poznaje,ni „studentska
Srbija“ neće imati suštinski otklon od njenih predhodnika.
Njihova politika prema Crnoj Gori, najvjerovatnije,
biće samo u nešto izmijenjenoj retoričkoj ambalaži. Ili i bez toga, što
signalizira izjava jednog od čelnika SL, možda budućeg premijera Srbije, Dejana
Šoškića. Bez imalo suptilnosti, on reče da su Crnogorci, zapravo Srbi, da su
„svi Petrovići“ bili Srbi. I u maniru srpskih političara, Šoškić se, štaviše, poslužio
falsifikatom, pozivajući se na Zakonik knjaza Danila Petrovića. U izvornom tekstu
Zakonika (svojevrsnog Ustava) iz 1855. godine pisalo je da „u ovoj zemlji
(Crnoj Gori) nema nikakve druge vjere do pavoslavno istočne“ i da u njoj „svaki
inoplemenik i inovjerac može slobodno živjeti i onu službu i onu pravicu
uživati , kao i svaki Crnogorac i Brđanin što uživa“.
Milorad Medaković, knjažev sekretar odnio je tekst
Zakonika u Novi Sad, na štampanje , a prije toga, bez znanja knjaza, izmijenio
je član 92. Zakonika, tako što je u njega, umjesto riječi „pravoslavno istočne“
unio riječi „nema nikakve druge narodnosti do jedne srpske“. I od tada, ta
krivotvorevina postala je , za srpske političare, istoričare, akademike,
ključni „dokaz“ da su Crnogorci Srbi.I tako sve do danas- Izgleda, i nadalje.
Podvalom se, eto, poslužio i profesor Šoškić. I neka što je postupio nečasno, nego prvo predstavljanje iskoristio je da negira nacionalni identitet Crne Gore i Crnogoraca. Bilo bi normalno, politički korektno, da se profesor ekonomije, a , po svemu sudeći, budući premijer, oglasio, recimo, na neku ekonomsku temu, na primjer, da najavi bolju privrednu saradnju Srbije i Crne Gore, neki zajednički razvojni poduhvat dvije države.
Pa, izvinite profesore. Ili ne poznajete istoriju
međusobnih odnosa Crne Gore i Srbije, ili je, zaista, ambijent u Srbiji takav
da se ne može računati na političku poziciju u toj državi bez negiranja Crne
Gore i Crnogoraca, ili, bar, bez relativizacije njenog suvereniteta i njihovog
identiteta. Nije, valjda, da će i u „oslobođenoj“, postvučićevskoj Srbiji
upravo to biti legitimacija za visoku državnu funkciju?A bilo bi neumjesno sa
moje strane, da ubjeđujem profesora Šoškića.
Ipak, u nedoumici sam – da li je on, kao profesor
ekonomije, i imao želju i vrijeme da se upozna sa istorijom odnosa Srbije i
Crne Gore, sa istorijom državnosti same Crne Gore, a posebno sa procesom
zakašnjelog formiranja, zrijevanja, crnogorske nacije.
Kad je riječ o samim međudržavnim odnosima Crne Gore
i Srbije, od Raške i Duklje, slobodan sam da kandidate SL za visoke funkcije u
Srbiji uputim na nekoliko knjiga, iz kojih se mogu, vjerodostojno upoznati o
ovoj temi.Usuđujem se preporučiti da je najlakše to učiniti knjigom Budimira
Dragovića “Crna Gora- saveznici ili suparnici“, štampanoj 2011. godine , u
izdanju Matice crnogorske. Ne dugo štivo, sa veoma jezgrovitim, živim, jezikom
i selekcijom (ali bez štete po dokumentarnost) bitnih činjenica iz ovog domena.
Kredibilitet Dragovićeve knjige potvrđuje i veoma obimna istoriografska građa
koju je koristio, kao i konsultovanje drugih izvora.
VASOJEVIĆ
VOJVODA GAVRO VUKOVIĆ BIO JE SVJEDOK PODMETANJA SRBIJE
Možda profesoru Šoškiću nije poznato da je Dragović upravo Vasojević, kao i on. Još jedan Vasojević, vojvoda Gavro Vuković, dugogodišnji ministar vanjskih poslova knjaževine-kraljevine Crne Gore u svojim Memoarima opisao je odnose Crne Gore i Srbije, reklo bi se, iz prve ruke, jer je sam bio svjedok, uglavnom, njihovog suparništva i otvorenih diplomatskih i drugih sukoba. Vojvoda Gavro je , kao dosljedni službenik Crne Gore i vjerni saborac knjaza-kralja Nikole Petrovića, otvoreno iznio sve (ne)diplomatske i druge igre i podmetanja tadašnje Srbije prema Crnoj Gori i svoju mučnu diplomatsku bitku sa srpskim političarima, posebno, recimo, sa predsjednikom srpske vlade dr Vladanom Đorđevićem koji je, prema navodima Dragovića, patološki mrzio Crnogorce. Đorđević je, na primjer, u jednoj prilici, rekao “Prizren, Prizren vam treba, jelte gladnici jedni . A ne znate da ćemo vam i Ćipur uzeti, po kome slavnom imenu se nazivate nekakvim plemićima“.
GARAŠANIN:
ZA NAS BI VELIKA SREĆA BILA KAD BI CRNA GORA PROPALA
Đorđević, zatim, autor velikosrpskog „Načertanija“
Ilija Garašanin, i beogradska štampa su knjaza Nikolu predstavljali kao
„praznova“, a crnogorske useljenike u Srbiju kao „prosjake i neradnike“.
Garašanin, navodi Dragović, upozoravao je Crnogorce da „moraju biti dostojni
prijema u Srbiju“. Crnu Goru su često harale suše i zato su se mnoge familije
selile i u Srbiju. Naročito nakon što je vlada Mihaila Obrenovića 1865. godine
donijela zakon o useljavanju stranaca. Naravno, ne iz ljubavi prema njima, nego
zato što je viševjekovna turska vladavina prorijedila tamošnje stanovništvo ,
zbog čega su njive zarastale u korov. Srbiji su bili potrebni orači i kopači ,
od kojih je naplaćivan porez, piše Dragović. Štaviše, Đorđević je krajem 19.
vijeka izdao naredbu da se prebjegli Crnogorci „gde god se našli i čim se
primete“ hitno protjeraju iz Srbije.“Cigane i Crnogorce, bez milosti vraćati sa
granice“, naredio je Đorđević. U vrijeme napada Omer paše Latasa , stanovništvo
je bilo u baznadežnoj situaciji, takvoj da je, čak, kako navodi Dragović,
turski vojni zapovjednik molio ruskog konzula u Skadru da se kod svog cara
zauzme „za spas crnogorskog naroda od potpunog uništenja“. Garašanin je, ostalo
je zapisano, reagovao riječima „ to bi baš za nas bila velika sreća kada bi Crna
Gora propala“. Isti Garašanin je poručio da se ništa gore nije moglo dogoditi za
„srpstvo“ nego kad se Knjaz Danilo proglasio knjazom. On je zato i ubijen.
Da li je Dejanu Šoškiću poznato kako je odred
njegovih Vasojevića „dočekan“ u Srbiji 1861, godine, koji se tamo uputio radi
pomoći u oslobađanju Srbije od Turaka. Umjesto dobrodošlice, Vasojevići su bili
razoružani i, kako Dragović navodi, strpani u logore.Oni su u Srbiju krenuli na
osnovu obećanja srpskog Dvora o zajedničkoj borbi sa Crnogorcima. To je,
međutim, bila prevara, kao i u nizu drugih prilika. Knjaz Nikola je kasnije na
Cetinju u čast ovih Vasojevića, a sa njima
su u Srbiju otišle i grupe Katunjana, podigao
spomenik.Jednom, prilikom , šetajući Cetinjem, u prolazu pored tog spomeniuka,
nazvao ga je „spomenikom izdajstva“(Srbije). Isti spomenik je kasnije uklonjen.
I koliko bi još trebalo prostora da se iznesu i opišu sve vratolomije u
„savezništvu ili suparništvu“ u odnosima Crne Gore i Srbije. Vojvoda Gavro
Vuković je to najbolje vidio i dokumentovao. Dragović je veoma nadahnuto o tome
pisao.
Naravno, istoričari Živko Andrijašević i Šerbo
Rastoder su nezaobilazni za one koji hoće da upoznaju crnogorsko-srpske odnose.
Duga je bibliografija o ovoj temi. A od srpskih političara, osim već pomenutih,
kojima je Crna Gora bila trn u oku, svakako , treba pomenuti i Nikolu Pašića
koji je za Crnu Goru govorio da je ona most preko koga trebi preći , a potom ga
razrušiti. Srpski nacionalisti negiraju sve što nosi crnogorsko ime i
obilježje, „državu, naciju, istoriju , tradiciju, kulturu, jezik, crkvu , zastavu,
himnu , grb, sve što Crnu Goru čini nezavisnom državom, a Crnogorce posebnim
entitetom“, piše Dragović.
Manje-više , jednako Karađorđevići, Obrenovići, ‚čak
i u vrijeme socijalstičke Republike Srbije. Višestranačka Srbija je prešla u
otvorenu ofanzivu protiv Crne Gore. A, bogami, izgleda, i „studentska Srbija“
ne može da se toga oslobodi.
I na samom kraju, pitanje za profesora Dejana
Šoškića- da li je čitao govore svog strica Budislava Šoškića o negiranju
crnogorske nacije i kultutre i energičnom zalaganju da se
tome stane na kraj.
0 Komentara